Karahanlı Türkçesi
Fen - Edebiyat FakültesiTürk Dili ve Edebiyatı
- Kodu
- TDVE303
- Yarıyılı
- 2026-2027 Güz Yarıyılı
- Teorik
- 2
- Uyg.-Lab
- 0-0
- Kredi
- 2
- AKTS
- 4
- Dersin türü
- Zorunlu
- Düzeyi
- Lisans
- Dili
- Türkçe
- Kategorisi
- Uzmanlık / alan dersleri
- Ön koşul (tavsiye)
- Yok
- Dersi veren
- Dr. Öğr. Üyesi YEŞİM ÇAĞLAR
Dersin amacı
Karahanlı Türkçesi yazı dilinin belli başlı örnekleri üzerinden Türk dilinin tarihî ve çağdaş dönemleriyle karşılaştırmalı dil incelemeleri yapmak.
Öğrenme çıktıları
- ÖÇ-1Karahanlı Türkçesinin özellikleri hakkında bilgi sahibi olacaktır.
- ÖÇ-2Karahanlı Türkçesi metinleri okuyabilir.
- ÖÇ-3Türk dilinin diğer tarihi dönemleri arasında karşılaştırma yapabilecek.
Dersin içeriği
Orta Türkçe ve Karahanlı Türkçesinin Türk dili tarihi içindeki yeri, Karahanlı Türkçesinin ses, biçim ve sözdizim özellikleri, Orta Türkçe ve Karahanlı Türkçesi dönemlerinde yazılmış eserler.
Haftalık konular
| Hafta | Konu | Ön hazırlık / yöntem |
|---|---|---|
| 1 | Orta Türkçe hakkında genel bilgiler, kaynakların tanıtılması | |
| 2 | Orta Türkçe ve Karahanlı Türkçesinin Türk dili tarihi içindeki yeri | |
| 3 | Karahanlı Türkçesi hakkında genel bilgiler. | |
| 4 | Kutadgu Bilig: Yazarı, değeri, Türk dili tarihi ve edebiyatı bakımından önemi; KB’den örnek metinler üzerinde dil incelemesi | |
| 5 | KB’den örnek metinler üzerinden dil incelemesi | |
| 6 | KB’den örnek metinler üzerinden dil incelemesi | |
| 7 | KB’den örnek metinler üzerinden dil incelemesi | |
| 8 | Ara Sınav | |
| 9 | KB’den örnek metinler üzerinden dil incelemesi | |
| 10 | KB’den örnek metinler üzerinden dil incelemesi | |
| 11 | KB’den örnek metinler üzerinden dil incelemesi | |
| 12 | KB’den örnek metinler üzerinden dil incelemesi | |
| 13 | KB’den örnek metinler üzerinden dil incelemesi | |
| 14 | KB’den örnek metinler üzerinden dil incelemesi | |
| 15 | KB’den örnek metinler üzerinden dil incelemesi | |
| 16 | Dönem Sonu Sınavı |
Kaynaklar ve materyaller
- Ders notu
- 1] ARAT, Reşid Rahmeti, Kutadgu Bilig I Metin, TDK Yayınları, Ankara 1991 [2] ARAT, Reşid Rahmeti, Kutadgu Bilig II Tercüme, TTK Yayınları, Ankara 1959 [3] ARAT, Reşid Rahmeti, Kutadgu Bilig III İndeks (Hazırlayan: Kemal ERASLAN-Osman Fikri SERTKAYA-Nuri YÜCE), TKAE Yayınları, İstanbul 1979
- Diğer kaynaklar
- ERCİLASUN, Ahmet Bican, Başlangıçtan Yirminci Yüzyıla Türk Dili Tarihi, Akçağ Yay., Ankara 2005 [5]USER, Hatice Şirin, Başlangıçtan Günümüze Türk Yazı Sistemleri, Akçağ Yay, Ankara2006 [6] KARAMANLIOĞLU, Ali F., Türk Dili, Dergah Yay., 1986 [7] CAFEROĞLU, Ahmet, Türk Dili Tarihi I – I, Alfa Yay., İstanbul 2001 [8] HACIEMİNOĞLU, Necmettin, Karahanlı Türkçesi Grameri, TDK Yay. Ankara 1996 [9] DİLAÇAR, Agop, Kutadgu Bilig İncelemesi, TDK Yay., Ankara 1995 [10]ECKMANN, Janos, (Yayıma Haz. Osman Fikri Sertkaya), Harezm, Kıpçak ve Çağatay Türkçesi Üzerine Araştırmalar, TDK Yay., Ankara 1996
- Dokümanlar
- Takip edilen ders kitapları ve makaleler
- Ödevler
- Dönem içi bir ödev
- Sınavlar
- Dönem içinde 1 ara sınav, dönem sonunda 1 final sınavı yapılmaktadır. Dönem Başlarında WEB Üzerinde Duyurulacaktır
Değerlendirme
- Arasınav 1 %30
- Ödev 1 %10
- Dönem Sonu Sınavı %60
Program çıktıları ile ilişkisi
- PÇ-1Bilimsel bilgiye ulaşma yollarını bilir, bilim ve teknolojideki en son gelişmeleri takip eder ve kendisini buna göre yetiştirir, kendine özgüveni olur; gelişmeye, düşünmeye, düşündüklerini paylaşmaya açık olarak yetişir, ülkesini sever ve korumak için çalışır ve bu sonuç programın başarısının somut göstergesi olur.
- PÇ-2Ekip çalışmalarına uyumlu olmak için bir araya gelerek tartışabilecekleri, araştırmalar yapabilecekleri ve kendilerini her şekilde doğru ifade edebilecekleri bir ortam oluşturulur ve bunun sonucunda akademik hayata veya iş dünyasındaki ortama uyum sağlar.
- PÇ-3Eski Türk Dili, Yeni Türk Dili, Eski Türk Edebiyatı, Yeni Türk Edebiyatı, Türk Halk Edebiyatı gibi Türk Dili ve Edebiyatı biliminin anabilim dallarının temel prensiplerini kullanarak anabilim dalları arasında ilişki kurar.
- PÇ-4Temel teorik altyapının yanında kendi bilim dalı ile ilgili gelişmeleri ve literatürü takip edebilecek düzeyde bir yabancı dili ve bilgisayarı başarılı ve etkin bir şekilde kullanır.
- PÇ-5Türk Dili ve Edebiyatı biliminin edebiyat ve dil inceleme ve araştırma kurallarını uygularak temel çalışma alanı olan Türk dünyasının Sibirya’dan Balkanlar’a kadar yayılmış olan alandaki edebiyatını ve dilini bütün incelik ve yönleriyle ele alıp inceler ve sonuçlarını ortaya koyar.
- PÇ-6Türk Dili ve Edebiyatı biliminin ve programının verilerini, insan hayatının her aşamasında, her alanda varlığı benimsenen bir düşünce sistemi oluşturarak ortaya koyar.
- PÇ-7Türk Dili ve Edebiyatı ile ilgili her sektör (iletişim, radyo-tv, basın-yayın, görsel ve güzel sanatlar, eğitim-öğretim kurumları) alanındaki temel sorunlara ait yaklaşımları öğrenip analiz eder, konu ile ilgili her türlü sorunu ve bunlardan elde edilen sonuçları yorumlayabilecek ileri düzeyde bilgiye sahip olur.
- PÇ-8Türk Dili ve Edebiyatı programı, kişileri kendilerini yetenekleri doğrultusunda geliştirmeleri ve güncel konuları öğrenebilmeleri için uygun nitelikte uygulanır, disiplinlerarası bilgiye doğrudan ulaşmayı sağlar.
- PÇ-9Türk Dili ve Edebiyatı programının sonucunda, Türkçeyi kullanma gücü ile birlikte bu dili en iyi kullanan yazar ve şairleri yakından tanır ve tanıtmaya hazır hale gelir.
- PÇ-10Türk Dili ve Edebiyatı programı, Türkçenin dilbilimsel incelenmesi ile dil bilincini artırmak, edebî eleştiri becerisini kazandırmak ve edebî sanat eserlerini anlayabilecek kapasitede yetişerek düşünce ve ürünleri ile sahaya katkıda bulunur ve zenginlik kazandırır.
- PÇ-11Türk Dili ve Edebiyatı programı, Türk dilini kendi tarihsel akışı içinde tanıtarak onu yabancı dillerin etkisinden koruyan, gelişmesine olumlu katkıda bulunan, ileride yetiştireceği genç kuşaklara dil bilincine sahip olmanın önemini kavratabilen kişilerin yetişmesini sağlar.
- PÇ-12Türk Dili ve Edebiyatı sahasındaki güncel literatürü takip ederek kütüphane, arşiv, derleme merkezlerini ve diğer her türlü bilgi kaynağını ihtiyaçları doğrultusunda etkili bir biçimde kullanır.
- PÇ-13Zamanının güncel ve aktüel konularına duyarlılık getirir ve kişilerin duygu, düşünceleri ile beraber alanlarında sahip oldukları bilgileri sözlü veya yazılı olarak düzgün bir biçimde ifade edebilme becerilerinin gelişmesi sağlanırken bu alandaki problemlere çözüm getirir.
| ÖÇ-1 | ÖÇ-2 | ÖÇ-3 | |
|---|---|---|---|
| PÇ-1 | 1 | 1 | 1 |
| PÇ-2 | 1 | 1 | 1 |
| PÇ-3 | 2 | 2 | 2 |
| PÇ-4 | 2 | 2 | 2 |
| PÇ-5 | 1 | 1 | 1 |
| PÇ-6 | 1 | 1 | 1 |
| PÇ-7 | 2 | 2 | 2 |
| PÇ-8 | 2 | 2 | 2 |
| PÇ-9 | 2 | 2 | 2 |
| PÇ-10 | 2 | 2 | 2 |
| PÇ-11 | 2 | 2 | 2 |
| PÇ-12 | 1 | 1 | 1 |
| PÇ-13 | 1 | 1 | 1 |
AKTS iş yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre | Toplam |
|---|---|---|---|
| Sınıf dışı ders çalışma süresi(ön çalışma, pekiştirme) | 16 | 2 | 32 |
| Ders süresi(sınav haftası dahildir: toplam ders saati) | 16 | 4 | 64 |
| Ödevler | 1 | 10 | 10 |
| Toplam iş yükü | 106 | ||
| Toplam iş yükü / 30 | 4 | ||
| Dersin AKTS kredisi | 4 | ||